U xơ phì đại lành tính tuyến tiền liệt

  1. U xơ tiền liệt tuyến là gì?

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ của hệ sinh sản nam, trọng lượng chừng 20gram, nằm trước trực tràng, dưới bàng quang và bao quanh niệu đạo. Tuyến tiền liệt kiểm soát nước tiểu bằng cách tạo áp lực trực tiếp lên phần niệu đạo mà nó bao quanh, sản xuất một số chất vào trong tinh dịch, nuôi dưỡng và vận chuyển tinh trùng khi phóng tinh.

Tuyến tiền liệt to dần sau 50 tuổi, kích thước tăng theo tuổi tác nên u xơ tiền liệt tuyến còn gọi là tăng sinh phì đại lành tính tuyến tiền liệt hay sự gia tăng bất thường về kích thước của tuyến này.

Tuy chưa tìm được nguyên nhân cụ thể nhưng có sự liên quan đến nội tiết tố hay hormone nam giới. Ngoài ra còn có các yếu tố nguy cơ khác như béo phì, uống rượu, sử dụng chất kích thích, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, quan hệ tình dục quá nhiều hoặc không quan hệ…

Ở Việt Nam, có đến 63,8% nam giới trên 50 tuổi mắc u xơ tiền liệt tuyến và trên 90% nam giới trên 80 tuổi mắc căn bệnh này.

Hình 1. Minh họa tuyến tiền liệt phì đại chèn ép niệu đạo

  1. Triệu chứng của u xơ tiền liệt tuyến?

Tiền liệt tuyến bao quanh niệu đạo, khi phát triển to sẽ kích thích cổ bàng quang đóng chặt tạo ra sự cản trở cơ học lên ống dẫn nước tiểu. Ngoài ra, vỏ bọc của nó hay lớp mô bao quanh tuyến này sẽ ngăn cản sự phát triển ra phía ngoài cơ thể dẫn đến tuyến tiền liệt ép sát vào niệu đạo như một vòng kẹp ở đầu ống nước kiến cho thành bàng quang dày hơn, co bóp ngay cả khi chỉ có một lượng nhỏ nước tiểu. Bệnh nhân phải đi tiểu thường xuyên nhất là nửa đêm về sáng, tiểu khó, tia yếu, tiểu nhiều lần không hết. Ngoài ra cũng không loại trừ những triệu chứng khác như bí tiểu đột ngột, bụng dưới đau căng tức, đái ra máu, nhiễm trùng tiểu…

Tuy nhiên không có sự tương xứng giữa kích thước và các triệu chứng tắc nghẽn của hệ tiết niệu. U xơ nếu phát triển về phía hai bên, chưa đạt đến mức độ chèn ép toàn bộ niệu đạo thì các triệu chứng này có thể rất nhẹ và bệnh nhân thường bỏ qua. Ngước lại nếu u xơ nhỏ nhưng lại phát triển vào vùng trung tâm hoặc lấn vào quanh tuyến niệu đạo thì các triệu chứng bế tắc kích thích sẽ nghiêm trọng hơn.

  1. Nếu không chữa trị sẽ dẫn đến hậu quả gì?

Bệnh nhân hầu hết sẽ bị rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống vì phải đi tiểu nhiều lần. Thành bàng quang sẽ trở nên dày hơn và yếu dần, co bóp ngay cả khi chỉ có một lượng nhỏ nước tiểu, mất khả năng giải thoát hết nước tiểu, nước tiểu ứ đọng trong thành bàng quang. Việc này dẫn đến sỏi bàng quang, tắc nghẽn cổ bàng quang và tạo ra các túi thừa bàng quang. Nếu không chữa trị sẽ dẫn đến thận ứ nước, thậm chí suy thận mạn, nhiễm khuẩn tiết niệu tát phát nhiều lần, viêm tuyến tiền liệt, viêm mào tinh hoàn ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.

  1. Làm thế nào để chẩn đoán u xơ tuyến tiền liệt?

Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ rối loại đi tiểu của bệnh nhân và thăm khám trực tràng đánh giá số lượng và hình thái nhân xơ, nhân đơn độc hay nhiều nhân, phì đại một bên hay cả hai bên.

Siêu âm cũng là một phương pháp rất đơn giản có thể cho biết chính xác vị trí, kích thước cũng như khối lượng u và mức độ chèn ép lên niệu đạo.

Ngoài ra bệnh nhân còn phải làm tổng phân tích nước tiểu, các xét nghiệm công thức máu theo chỉ định để đánh giá mức độ nhiễm trùng, loại trừ nguyên nhân do các bệnh lý khác…

  1. Chữa trị u xơ tiền liệt tuyến như thế nào?

Tùy theo mức độ phì đại của tuyến tiền liệt mà bác sĩ sẽ đưa ra các chỉ định điều trị khác nhau.

Nếu như thể tích của tuyến tiền liệt lớn hơn 25ml nhưng các triệu chứng đường tiểu dưới mới chỉ ở mức độ nhẹ thì bệnh nhân sẽ được theo dõi từ 3-6 tháng để đánh giá lại, nếu các triệu chứng tăng sẽ được điều trị nội khoa bằng thuốc.

Đa số các bệnh nhân đều đáp ứng tốt với điều trị nội khoa, nhóm thuốc chính là thuốc làm giãn cơ vòng bàng quang để dễ đi tiểu và thuốc làm giảm kích thước của tuyến tiền liệt.

Trường hợp bệnh nhân bí tiểu cấp nhiều lần, nhiễm khuẩn tiết niệu tái diễn nhiều lần kèm sỏi bàng quang, túi thừa, thận ứ nước, suy thận mạn (sau khi đã loại trừ các nguyên nhân gâybệnh khác), điều trị nội khoa không đáp ứng thì sẽ được chỉ định phẫu thuật để cắt u xơ.

Trước đây hầu hết đều dùng kỹ thuật mổ hở bóc tách u xơ, gần đây hơn là mổ nội soi qua ngả niệu đạo bằng dao điện đơn cực. Tuy nhiên kỹ thuật này cũng có một số nhược điểm như chảy máu trong và sau mổ, thời gian lưu sonde tiểu và hậu phẫu kéo dài, không thực hiện được trên những u lớn hơn 70gram.

Ngoài ra điều trị bằng nguồn năng lượng laser cũng là một phương pháp an toàn và tiên tiến mà bệnh nhân có thể lựa chọn.

  1. Cần lưu ý gì sau khi phẫu thuật?

Phẫu thuật u xơ tiền liệt tuyến là một phương pháp đem lại hiệu quả cao, tuy nhiên người bệnh cần có một chế độ chăm sóc phù hợp để phục hồi nhanh nhất.

  • Giữ gìn vệ sinh để tránh nhiễm trùng xảy ra, chăm sóc người bệnh theo đúng chỉ dẫn của các bác sĩ
  • Xây dựng chế độ ăn uống dinh dưỡng đầy đủ và khoa học: nhiều rau xanh, trái cây tươi, hẹn chế đồ cay nóng nhiều chất béo và nội tạng động vật, hạn chế đồ uống chứa nhiều chất kích thích
  • Không uống rượu, không đi xa bằng xe đạp xe máy
  • Không nên quan hệ tình dục, hoạt động nặng trong vòng 3 tháng
  • Sau 3 tháng tái khám nếu không có vấn đề gì có thể trở lại mọi sinh hoạt bình thường

Nói chung, nam giới tuổi trung niên (sau 50 tuổi) nên kiểm tra tiền liệt tuyến hàng năm. Tại Bệnh viện Quốc tế Becamex, nam giới tuổi trung niên khi kiểm tra sức khỏe định kỳ, sẽ được bác sĩ Ngoại niệu thăm khám, siêu âm và xét nghiệm máu để phát hiện sớm u xơ tiền liệt tuyến. Khám định kỳ cũng giúp phát hiện sớm ung thư tiền liệt tuyến, từ đó điều trị hiệu quả hơn.

Bài viết liên quan

Summary
Description
Tại Bệnh viện Quốc tế Becamex, nam giới tuổi trung niên khi kiểm tra sức khỏe định kỳ, sẽ được bác sĩ Ngoại niệu thăm khám, siêu âm và xét nghiệm máu để phát hiện sớm u xơ tiền liệt tuyến. Khám định kỳ cũng giúp phát hiện sớm ung thư tiền liệt tuyến, từ đó điều trị hiệu quả hơn.